Het door Saddam Hoessein geleide Irak was geen Iraanse marionettenmacht. Toen Iran hoorde van een geplande interventie in Irak door PDK-leider Mesûd Barzani, reageerden ze met "geloof het niet" – zo overtuigd waren ze ervan dat het proces hen op de lange termijn voordeel zou opleveren.
Het plan was om in Irak te interveniëren en vervolgens een anti-imperialistische strijd te ontketenen, waarbij Irak onder de vlag van de sjiitische as zou vallen. Duizenden zelfmoordterroristen die in moskeeën en op markten tot ontploffing werden gebracht, dienden dit doel.
Syrië was daarentegen een marionet van Iran. Terwijl Rusland, de supermacht achter Syrië, tot 2014 bezig was met de bezetting van de Krim, was Iran ter plaatse om te voorkomen dat het Assad-regime ten val zou komen. Toen duidelijk werd dat Iran de touwtjes in handen had, begon Rusland zich in 2015 serieus met de situatie ter plaatse te bemoeien.
Is de Iraanse interventie die we al jaren proberen te voorspellen uiteindelijk wel op een vergelijkbare manier tot stand gekomen? Heeft Rusland zich afzijdig gehouden omdat ze al uitgeput zijn in Oekraïne? Heeft China gezegd: "Ik kan Taiwan niet eens verdedigen, wat kan ik dan voor Iran doen!"?
Wie de komende honderd jaar vorm zal geven, wordt niet bepaald door de doelen en ambities van de partijen, maar door wat ze doen, wanneer, hoe en waar. Niet waarom!
Rusland, China, Noord-Korea en zelfs Turkije zijn Iran gisteren misschien niet gestopt met steunen, maar er liggen morgen wel degelijk kansen voor diverse actoren. China hoeft geen Amerikaanse vliegtuigen boven Iran of de Perzische Golf neer te schieten om Iran te steunen. In plaats daarvan kan het ervoor kiezen de Verenigde Staten in Taiwan uit te dagen, nu de Amerikaanse voorraden uitgeput zijn en na meer dan drie maanden oorlogsvoorbereiding een ongeplande, langdurige fase zijn ingegaan.
Rusland zou een onverwachte zet kunnen doen die het patroon van China doorbreekt. Dit risico en de waarschijnlijkheid hiervan waren al enkele maanden voor de oorlog in Oekraïne duidelijk, en dat was een van de redenen waarom AUKUS op 15 september 2021 werd opgericht – juist om de verdediging van Taiwan te versterken, in de wetenschap dat de NAVO ontoereikend zou kunnen blijken of zelfs geblokkeerd zou kunnen worden door leden zoals Turkije. Datzelfde jaar werden al aankopen van oorlogsschepen, onderzeeërs en andere middelen aangekondigd, uitsluitend met dit doel voor ogen.
Terwijl het hele Oostblok zijn hoop op China vestigt, gaat het voor China niet alleen om machtsvergaring, maar net zozeer om het niet missen van de strategische kans.
Toen Rusland zich in de oorlog in Oekraïne mengde, moet het hebben verwacht dat Oekraïne niet alleen zou komen te staan, en het was waarschijnlijk van plan de last waar nodig met andere bondgenoten te delen. De gedachte was wellicht dat een proces dat het Westen tegelijkertijd op meerdere fronten onder druk zet, voordeliger is. Tegenover de westerse strategie om tijd te winnen en de uitbreiding van de oorlog te voorkomen, staat de oosterse strategie om de tijd te verkorten. Daarom zal de oorlog in de Stille Oceaan niet alleen worden bepaald door waar en hoe er wordt gevochten, maar minstens evenzeer door wanneer deze uitbreekt. In de politieke en militaire coördinatie van het Oostblok is de rol van Rusland duidelijk geworden. Onder Poetins leiderschap krijgt deze as vorm, aangevuld door de economische en technologische opkomst van China.
Iran, Noord-Korea, Turkije en Pakistan lijken in deze brede geopolitieke ruimte slechts een ondersteunende rol te spelen, terwijl Hongarije en Slowakije in Europa fragiele schakels vormen die contact hebben met de as.
De interventie in Venezuela was, net als de oprichting van AUKUS, een voorbereiding. Een land met 's werelds grootste oliereserves losmaken van de invloed van het Oostblok draait om het beheersen van het oliegebruik en de olieprijzen in de grote oorlog die eraan komt. De VS vormen nog steeds het centrum van het mondiale systeem en moeten het Oostblok onder leiding van Rusland het hoofd bieden. De macht van de VS rust op drie pijlers: het financiële systeem (dominantie van de dollar), technologische infrastructuur en militaire alliantienetwerken.
In de wereldwijde strijd om hegemonie zijn de EU, het VK en Israël niet alleen regionale actoren, maar ook cruciale multiplicatoren die de strategische capaciteit van het Westerse blok versterken. De EU vormt de institutionele ruggengraat van het Westerse systeem door haar economische gewicht, financiële orde en normatieve macht, terwijl ze tegelijkertijd een nieuw veiligheidsreflex ontwikkelt tegen de Russische dreiging. Israël draagt bij met technologie, inlichtingen en militaire capaciteiten in het Midden-Oosten die veel verder reiken dan de regio en een strategische rol spelen in de wereldwijde architectuur van de VS. Binnen deze structuur is het Westerse blok onder leiding van de VS niet slechts een alliantiesysteem, maar een gelaagd mondiaal machtsnetwerk waarin financiën, technologie, inlichtingen en militaire macht geïntegreerd zijn. Daarom heeft het Westerse blok in een mogelijk conflict in de Stille Oceaan de capaciteit om gelijktijdige strategische druk uit te oefenen, niet alleen via de Aziatisch-Pacifische regio, maar ook via Europa en het Midden-Oosten.
Hier wordt de factor India cruciaal. Er wordt een geopolitieke scheidslijn getrokken tegen China, waarbij India steeds meer als tegenwicht fungeert in harmonie met het Westen. Grensconflicten, concurrentie in de Indische Oceaan en de Stille Oceaan, en economische herpositionering maken van India een indirecte maar doorslaggevende speler in de Pacifische dynamiek. Een mogelijk Chinees offensief zou niet alleen over Taiwan gaan, maar zou een gelaagde breuklijn creëren die het machtsevenwicht in heel Azië zou hertekenen.
In dit grootschalige strategische schaakspel is timing de doorslaggevende factor geworden. De inschatting dat de oorlog in de Stille Oceaan in mei-juni zou kunnen uitbreken, is niet onjuist. Voor een amfibische operatie zijn de weersomstandigheden, de golven en het zicht strategisch cruciaal. Het is een periode waarin de militaire voorbereidingen zijn afgerond en de politieke mogelijkheden het meest gunstig zijn – een kritieke drempel.
Een oorlog die uitbreekt in de Pacifische regio zal niet beperkt blijven tot een regionaal conflict tussen twee grootmachten. Een dergelijk incident zou een proces in gang zetten waarbij langdurig opgebouwde geopolitieke spanningen tegelijkertijd aan de oppervlakte komen. Daarom moet de Pacifische Oorlog niet worden gezien als een op zichzelf staand front, maar als het beginpunt van een veelzijdige, mondiale dynamiek van chaos.
Als deze frontlinies gelijktijdig geactiveerd worden, zal het resultaat geen klassieke wereldoorlog zijn, maar een gelaagd wereldwijd conflict met aanzienlijk verdergaande gevolgen. Als de crisis in de Stille Oceaan verergert, is het zeer waarschijnlijk dat Moskou zal reageren door het Oost-Europese front opnieuw in beweging te zetten. Het Europese front is een van de meest effectieve manieren om de aandacht en middelen van het Westen te verdelen. Tegelijkertijd zou het de veiligheidsreflex binnen de NAVO verscherpen en de remilitarisatie van Europa versnellen.
Iran is al lange tijd de "koningin" van het Oostblok in deze context. Heeft Poetin, die constant spreekt over een nieuwe wereldorde, werkelijk een plaats voor Iran – of acht hij het gepast om Iran als brandhout op te offeren en de rol ervan over te dragen aan Turkije? De ontwikkelingen zullen de beslissing verduidelijken. Het is waarschijnlijk dat Iran buitenspel wordt gezet en dat Turkije een actievere rol zal spelen namens het Oostblok. De intensieve technologieoverdracht aan Turkije moet in dit licht worden gezien. De historische en strategische spanningen tussen Turkije en actoren als Israël en Griekenland zouden kunnen uitgroeien tot een breder conflict. Wat dit front werkelijk drijft, zijn niet de individuele actoren, maar de aard van het machtsvacuüm. Wanneer het evenwicht in het Midden-Oosten verstoord raakt, kunnen conflicten snel uitgroeien tot een conflict met meerdere actoren en onbeheersbaar worden – dat is de meest onvoorspelbare dimensie van een wereldwijde oorlog.
De oorlog in Oekraïne heeft de strategie van beide partijen gediend om elkaar uit te putten, terwijl de oorlog in de Stille Oceaan een systemische oorlog zal worden. De interventie van Iran daartussenin is dan ook de poging van het Westen om een evenwicht te creëren tussen deze twee oorlogen.
Dit beeld duwt het Oostblok naar één centraal punt: China is tegenwoordig niet alleen een economische grootmacht, maar ook de drager van het enige systemische alternatief dat het Oosten het Westen kan bieden.
China is in opkomst, maar ook afhankelijk. Het groeit, maar is kwetsbaar. Het staat voor een historische keuze: opkomen door integratie in het systeem, of het systeem uitdagen om het te hervormen. Bij het nemen van deze beslissing houdt het de kansen in de gaten die Rusland en Iran creëren.