Twîtên Zimanê Kurdî - Kirde û Bireser

03:34 05.12.2012

Mijara Îşev: Kirde û bireser (Özne ve nesne)

Ji bo hevalên ku nû tevlî bûne; dersa kurmancî her şev saet di 10:00'an de ye. 

Kes an jî tiştê ku kar, tevger, kirin û bûyînê pêk tîne, kirde ye. 

Di hevokekê de dema ku ji lêkerê pirsa “kî/kê û çi” tê pirsîn, bersiva ku bi dest dikeve, kirde ye. 

Mînak: Li gorî Dema Niha: 

Mînak: Dîlan diçe dibistanê. Kî diçe? Kirde >>> Dîlan 

Mînak: Xwendekar sparteka xwe çêdike. Kî çêdike? Kirde >>> Xwendekar 

Mînak: Ez ji gulan hez dikim. Kî hez dike? Kirde >>> Ez 

Mînak: Tu diçî seyranê. Kî diçe? Kirde >>> Tu 

Mînak: Berf li ser Çiyayê Araratê spî dike. Çi spî dike? Kirde >>> Berf 

Mînak: Agirê Newrozê geş dibe. Çi geş dibe? Kirde >>>> Agirê Newrozê 

Mînak: Ji bo bikaranîna kirdeya veşarî, nîşeyeke girîng! 

Di d. niha, d. bê û di demên borî yên bi lêkerên negerguhêz de, li gorî hin rêbazan kirdeya veşarî (gizli özne) jî tê bikaranîn 

Heta vê derê pirs hebin, kerem bikin! 

Mînak: Sêvê dixwim. (di qertafa kesane de em fêm dikin ku kirde “ez” e.) 

Mînak: Daran av didî. (di qertafa kesane de em fêm dikin ku kirde “tu” ye.) 

Mînak: Gulan difiroşe. (di qertafa kesane de em fêm dikin ku kirde “ew/yekjimar” e.) 

Mînak: Kulîlkan diçînin. (ji ber ku qertafên kesane yên pirjimar aîdê sê cînavkan in, mirov tê nagihîje ku kirde kî ye.) 

Dema ku em bibêjin; “Kulîlkan diçînin” dibe ku kirde “em, hûn an jî ew/pirjimar be. 

Ji ber vê yekê jî kirdeya veşarî tenê bi “Ez, tu û ew/yekjimar” dikare bê bikaranîn. 

Lê di demên borî yên bi lêkerên gerguhêz de kirdeya veşarî nayê bikaranîn. 

Mînak: Dema ku em bibêjin: “pirtûk çap kir.” Di vê hevokê de ne diyar e ku pirtûk ji aliyê kê ve hatiye çapkirin. 

“Pirtûk çap kir.” Dibe ku ‘min, te, wî, wê, me, we, wan’ pirtûk çap kiribe. 

Sedemê vê yekê jî ew e ku: qertafên kesane yên van cînavkan tunene.

Dema ku qertafên kesane tunebin, kar ji aliyê kê ve tê kirin, ne diyar e. 

Mînak: Dîlanê stran got. Kê got? Kirde >>> Dîlanê 

Mînak: Azêd rojname firotin. Kê firot? Kirde >>> Azêd 

Mînak: Zarokan spartek çêkirin. Kê çêkir? Kirde >>> Zarokan 

Mînak: Mamoste name nivîsî. Kê nivîsî? Kirde >>> Mamoste 

Berdewama mijara îşev, sibê ye. 

Pirsên we hene gelo? :)