Komîteya Hilbijartinê ya Navendî ya Îsrayîlê jimartina hemû dengan ji bo Knesset a 26'emîn temam kir û ragihand, tu blokek negihîştiye piraniya 61 kursiyan. Gelo piştî bloka Benjamin Netanyahû di 53 kursiyan de ma û Serwîsa Ewlehiya Hundirîn (Şîn Bet) li ser îdiayên destwerdana derve daxuyanî da, pêvajoya avakirina hikûmetê dê çawa bi rê ve biçe?
Encamên Fermî: Bloka Netanyahû di 53 Kursiyan de Ma
Li gor i24NEWSê weşandiye, Komîteya Hilbijartinê ya Navendî jimartina ji sedî 100'ê dengan tevî zerfên ducar yên leşker, dîplomat û girtiyan bi dawî anî. Bilbijartin bi beşdariyeke bilind derbas bûye û nexşeya fermî ya Knesset nîşan dide, di navbera her du blokên sereke de xitimîneke kûr a siyasî heye.
Li gor daneyên fermî yên komîteyê, parvekirina kursiyan li gor blok û partiyan bi vî rengî ye:
- Bloka Benjamin Netanyahû (53 kursî): Partiya Lîkûdê bi 27 kursiyan wekî partiya herî mezin derket pêş. Hevkarên wî yên di blokê de Yahadut HaTorah 7 kursî, Otzma Yehudit bi serokatiya Itamar Ben-Gvir 7 kursî, Shas 6 kursî û Siyonîzma Dînî bi serokatiya Bezalel Smotrich 6 kursî bi dest xistin.
- Bloka Muxalefetê (48 kursî): Partiya Yasharê ya bi serokatiya Gadi Eisenkot 21 kursî wergirtin. Partiya Beyahadê ya Naftali Bennett û Yair Lapid 12 kursî, Demokratên bi serokatiya Yair Golan 8 kursî û Yisrael Beytenu ya Avigdor Lieberman 7 kursî wergirtin.
- Partiyên Ereb (19 kursî): Bi zêdebûna rêjeya beşdariya dengdêrên Ereb re, Lîsteya Hevbeş 11 kursî û partiya Ra'amê ya bi serokatiya Mansour Abbas 8 kursî bi dest xistin û bi giştî gihîştin 19 kursiyan.
Lêpirsîna Şîn Betê û Nîqaşa li ser Rewatiya Hilbijartinê
Piştî partiyên Ereb gihîştin 19 kursiyan û rê li ber piraniya Netanyahû girtin, partiya Lîkûdê îdia kir, di hilbijartinan de sextekarî û bertîl çêbûne. Li gor The Jerusalem Postê weşandiye, Serokê Komîteya Hilbijartinê ya Navendî Dadwer Noam Sohlberg bi nameyeke fermî ji Serokê Şîn Betê David Zini xwestiye, gumanên li ser fînansmana biyanî û bertîla hilbijartinê lêkolîn bike.
Lê Şîn Betê di daxuyaniya xwe ya fermî de bersiv da îdiayên siyasî yên Lîkûdê û diyar kir, lêpirsîna wan bi tenê li ser zanyariyên îstîxbaratî yên navxweyî û di çarçoveyeke sînordar de tê meşandin. Saziya ewlehiyê bal kişand ser wê, lêpirsîn hîn temam nebûye û nabe ku ev pêvajo ji bo reşkirin an tawanbarkirina civakeke tevahî ya ku bi awayekî demokratîk û qanûnî çûye ser sindoqan were bikaranîn.
Di heman demê de Rêveberê Giştî yê Komîteya Hilbijartinê Dean Livne bi erêkirina Dadwer Sohlberg daxuyaniyek belav kir û îdiayên "zerara sîstematîk a li ser paqijiya hilbijartinê" red kirin. Polîsê Îsrayîlê jî ragihand, yekîneya Lahav 433'yan bi tenê 4 gumanbar bi gumana bertîla hilbijartinê desteser kirine û tu delîlên îstîxbaratî yan lêpirsînî yên ku îdiayên Likudê yên li ser "dizîna hilbijartinê" piştrast bikin tune ne.
Berteka Gadi Eisenkot û Hewldanên Avakirina Koalîsyonê
Serokê partiya Yasharê Gadi Eisenkot, piştî ku ji aliyê Serokê Şîn Betê David Zini ve hat agahdarkirin, bi tundî bertek nîşanî daxuyaniyên Benyamîn Netanyahû da. Eisenkot serokwezîr Netanyahu û partiya Likudê bi birêvebirina kampanyayeke rêxistinkirî ya ji bo bêrûmetkirina encamên hilbijartinê tawanbar kir.
"Pêwîst e lêpirsîneke bêalî û dûrî destwerdanên siyasî were meşandin ji bo ku rastî derkeve holê, lê em ê rê nedin tu hewldanên ku bixwazin merasîma sondxwarina Knessetê paş bixin."
Eisenkot her wiha destnîşan kir, tîmên wî ji niha ve pêşnûmeqanûnên li ser xizmeta leşkerî ya neçarî, avakirina komîsyoneke lêkolînê ya fermî û budceyê amade dikin ji bo ku bi vebûna Knesseta nû re bixin dengdanê. Serokê Demokratan Yair Golan jî Netanyahu bi hewldana bêrûmetkirina îradeya dengdêran û bi taybetî dengdêrên Ereb tawanbar kir.
Salnameya Fermî û Qonaxên li Pêşiya Serokomar Herzog
Çavkaniyên Komîteya Hilbijartinê piştrast kirin, lêpirsîna heyî dê weşandina encamên fermî paş nexe û rê li ber Serokomar Isaac Herzog negire ji bo ku erkê avakirina hikûmetê bide berbijêrekî. Li gor Ynetê weşandiye, nexşeriya qanûnî û qonaxên avakirina hikûmeta nû bi vî awayî ne:
- 4'ê Sermawezê: Demjimêra dawî ya weşandina encamên fermî yên hilbijartinê di Rojnameya Fermî de ye. Piştî vê dîrokê, Serokomar Isaac Herzog dê bi nûnerên hemû fraksiyonan re dest bi tûra şêwirê bike û di nav 7 rojan de erkê avakirina hikûmetê bide serokê partiya ku xwedî şansê herî zêde ye.
- 10'ê Sermawezê: Merasîma sondxwarina Knesseta 26'emîn a Îsrayîlê dê bi awayekî fermî were lidarxistin.
- Maweya 28 Rojan: Berbijêrê yekem ê ku erk wergirtiye dê di nav 28 rojan de hewl bide koalîsyona xwe ava bike û Serokomar dikare vê maweyê 14 rojên din dirêj bike.
- Egera Hilbijartinên Dubare: Heke berbijêrê yekem bi ser nekeve, Serokomar dikare erk bide berbijêrekî din ji bo 28 rojan an jî maweya 21 rojan bide Knessetê ji bo ku 61 parlamenter li ser navekî li hev bikin. Heke di van qonaxan de hikûmet neyê avakirin, Knesset dê bixweber hilweşe û Îsrayîl dê careke din biçe ser sindoqan.
Wêne: Ynet
