لە پلاتفۆرمی جیهانیی فرۆشتنی کتێبدا لەسەر کۆنترین شوێنەواری مێژوویی مرۆڤایەتی گرێ میرزان (خراپڕەشک) لە ڕحا، کتێبێکی نوێی لێکۆڵینەوە بە ناوی "The Gobekli Gates: The Doors of the Old World" بڵاوکرایەوە. کتێبەکە لەلایەن پزیشک و لێکۆڵەری ناسراوی سویسری د. دیۆگۆ سێنفێڵت (D. Sennfelt) بە زمانی ئینگلیزی نووسراوە و بە قووڵی تیشک دەخاتە سەر هاوتەریببوونی ئەستێرەناسی، تەلارسازی و هێما دێرینەکانی ناوچەکە.
بەپێی ئەمازۆن، بەرهەمەکە لە ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ بە چاپی دیجیتاڵی (Kindle Edition) بڵاوکراوەتەوە و لە ٢٤٨ لاپەڕە پێکدێت. لە کتێبەکەدا تێزێکی گرنگ بۆ ڕوونکردنەوەی نهێنییەکانی ئەستێرەناسی کە ساڵانێک بوو جێگەی مشتومڕ بوون، پێشکەش دەکرێت.
مشتومڕی دەیان ساڵەی دوو ڕێبازی ئەستێرەناسی
گرێ میرزان لە نزیک شاری ڕحا، کە مێژووی دروستکردنی دەگەڕێتەوە بۆ ١١ هەزار و ٥٠٠ ساڵ پێش ئێستا (سەردەمی نیۆلیتیک)، وەک یەکەمین پەرستگەی گەورەی جیهان دەناسرێت. لەنێوان ئەستێرەناسان و شارەزایانی شوێنەوارناسیدا ساڵانێکی زۆر مشتومڕ هەبوو: ڕووی کۆڵەکە شێوە Tـیەکان بەرەو کام ئەستێرە بووە؟
- ڕێبازی سیریۆس (Sirius): لە ساڵی ٢٠١٣دا ئەستێرەناسی ناسراوی زانکۆی Politecnico di Milano جولیۆ ماگلی تێزێکی خستەڕوو. ماگلی گوتی، کۆڵەکە گەورەکان ڕوویان لە هەڵاتنی ئەستێرەی سیریۆس بووە کە گەشاوەترین ئەستێرەی ئاسمانی شەوە.
- ڕێبازی دێنێب (Deneb): بەڵام بەشێکی دیکەی شارەزایان (لەوانە خوان ئەنتۆنیۆ بێلمۆنتێ و ئاندرۆ کۆلینز) ئاماژەیان پێدەکرد کە تەوەرەی سەرەکی ڕووی لە باکوور و ئەستێرەی دێنێب لە کۆمەڵەئەستێرەی قاز (Cygnus) بووە.
تێزی نوێی سێنفێڵت: هەردوو ڕێبازەکە ڕاست بوون
لێکۆڵەر د. سێنفێڵت لە کتێبە نوێیەکەیدا وەڵامێکی گونجاو دەداتەوە و دەسەلمێنێت کە هەردوو ڕێبازەکە لە هەمان کاتدا ڕاست بوون. بەپێی سێنفێڵت، تەوەرەی نێوان کۆڵەکە دووانەکانی ناوەند لە هەمان سەدەدا دوو ئەستێرەی لەسەر یەک هێڵ کۆدەکردەوە: لە سەرێکەوە هەڵاتنی سیریۆس و لە سەرەکەی دیکەوە ئاوابوونی دێنێب.
ئەم هاوتەریببوونە لە ئاسمانی ڕحا تەنیا لەنێوان ساڵانی ١٠،٩٠٠ و ٧،٥٠٠ی پێش زایین دەکرا ڕووبدات، کە تەواو هاوکاتە لەگەڵ سەردەمی دروستکردن و گەشەسەندنی گرێ میرزان.
گۆڕانی ئاسمان و ڕێکخستنی کۆڵەکەکان
بەهۆی لەرزینی تەوەرەی زەوی (جووڵەی پێشوەچوون)، شوێنی ئەستێرەکان لە ئاسماندا بەدرێژایی سەدەکان دەگۆڕێت. دروستکەرانی گرێ میرزان ئەم دیاردەیەیان زانیوە، بۆیە کاتێک ئەڵقەیەکی نوێی بەردینیان دروست دەکرد، تەوەرەی کۆڵەکەکانی ناوەندیان کەمێک دەسووڕاند تا هاوتەریبی لەگەڵ ئەستێرەکان بمێنێتەوە.
هێما دێرینەکان: هێلانە، هێلکە و باڵندەی قاز
کتێبەکە هەروەها ڕوونکردنەوە لەسەر هێما نەخشێنراوەکانی سەر بەردەکان دەدات، وەک چیرۆکی کۆزمۆلۆجیی هێلکە و باڵندەی قاز. کۆڵەکە دووانەکانی ناوەندی پەرستگەکە وەک جووتێکی تەواوکەری یەکتر دەخوێندرێنەوە:
- لەسەر کۆڵەکەیەک ڕێوی، مانگی نوێ و کۆمەڵەئەستێرەی پەروین هەیە.
- لەسەر کۆڵەکەی دووەمیش گای کێوی وەک هێمای هێز و بەپیتبوون نەخشێنراوە.
دەربارەی نووسەر: د. دیۆگۆ سێنفێڵت کێیە؟
نووسەری کتێبەکە د. دیۆگۆ سێنفێڵت پزیشک و دەروونپزیشکێکی پسپۆڕە لە سویسرا. ئەو هاوکات لێکۆڵەری شارستانییەتە کۆنەکان و شوێنەوارناسییە. پێشتریش چەندین بەرهەمی لەسەر ئەتڵانتیس و دەقە مێژووییەکان بڵاوکردووەتەوە.
پوختە
کتێبی "The Gobekli Gates: The Doors of the Old World" دەروازەیەکی نوێ لەسەر زانیاری و ئاستی پێشکەوتووی ئەستێرەناسیی مرۆڤی ١١ هەزار و ٥٠٠ ساڵ پێش ئێستا دەکاتەوە.
وێنە: ئەمازۆن